Bun & Bolt ● 01–05
Meraktan doğdu, keşfedilmek için yapıldı.
Bun & Bolt, web için etkileşimli işler yapan iki kişilik bağımsız bir stüdyo: keşfedilebilir matematik, fizik simülasyonları ve etkileşimli hikâyeler. Her şey tarayıcında, telefonda ya da bilgisayarda çalışır. Ücretsizdir, reklam yoktur ve hesap açman gerekmez.
Bun teknoloji felsefesi alanında doktora öğrencisi. Bolt yıllarca girişim kurucusu olarak çalıştı. Ortak noktamız merakımızın peşinden gitme alışkanlığı: hareket halinde görmek istediğimiz bir matematik fikri, bir el içinden geçtikten sonra kumun yerine oturuşu, bir dizi sayının içinde saklı bir soru. Bir şey ilgimizi çektiğinde, onu kendi başına keşfedebileceğin bir işe, arada bir de bir araştırma makalesine dönüştürürüz.
Her işe bir üründen çok küçük bir sanat eseri gibi yaklaşırız: nasıl göründüğü ve nasıl hissettirdiği üzerinde acele etmeden dururuz ve doğru gelene kadar onunla uğraşırız. Sonrasında ona ne olacağını, onu bulan insanlara bırakırız.
Bir yerden başla
- 01
Bun & Bolt Math
Görsel bir matematik sözlüğü
Her sayfada bir kavram, canlı olarak çizilir; değiştirip nasıl tepki verdiğini izleyebilirsin. Cebir, geometri, kalkülüs, doğrusal cebir, olasılık ve istatistik, kaos, fraktallar ve sayılar teorisini kapsar; türev ve özvektörlerden Bayes teoremine, Möbius şeridine, Hayat Oyunu’na ve Mandelbrot kümesine kadar.
Her sayfa doğrudan etkileşimli bir görselle açılır; kontroller hassas bir ölçü aletinden esinlenmiştir ve gördüğün şeyi anlatan kısa bir açıklama eşlik eder. Bir fikirle daha önce karşılaşmış ve onun gerçekte nasıl davrandığını görmek isteyen herkes için yapıldı; bağlantılar ayarlarını aynen korur, sunum modu da sayfayı bir sınıfın projektörüne yansıtır. Hesaplamaların arkasındaki kod, testleriyle birlikte herkese açık.
- 02
Kinetik Kum Masası
Bir iz bırak. Yavaşça silinişini izle.
Tarayıcında bir tepsi kum, Japon kuru bahçelerinin ruhuyla. Bir çubukla çiz, tırmıkla tara, kepçe ya da kürekle kaz ve dök, ya da bir kum sarkacını salla. Sonra bir kol tepsinin içinde yavaşça döner ve izlerin kaybolana kadar kumu geri iter.
Kumun gerçekten kum gibi davranması için yedi sürüm yaptık. Kazdığın kum, geri döktüğün kumun ta kendisi; eğimler doğal şev açısını aşınca çöker, ses de elinin hızını izler. Paylaşmak için kısa bir video kaydedebilirsin.
- 03
Conway’in Hayat Oyunu
Yedi meydan okuma, tek bir basit kural.
Conway’in Hayat Oyunu, bir dizi meydan okumaya dönüştü. En fazla 36 hücreyle başla ve sönmeden en uzun süre dayanmaya, en büyük havai fişeği patlatmaya, en uzun periyotlu saati kurmaya ya da en geniş alana yayılmaya çalış. Toplam yedi skor tablosu var ve her gönderim aynı motor tarafından çalıştırılıp değerlendiriliyor.
3D’de her nesil bir öncekinin üstüne istiflenir, böylece bir desenin bütün tarihi bir heykel gibi yükselir. Hayat Oyunu’nu matematik olarak da inceliyoruz: The Ultimate Fate of Life Is Not Shared başlıklı makalemiz, uzun vadeli davranışıyla ilgili 2022’de sorulmuş açık bir soruyu yanıtlıyor.
- 04
Havuz
Bu adayı hâlâ inşa ediyoruz.
Denizin ortasında çelik ayaklar üzerinde küçük bir 3D ada; cam havuzlar, bir kaydırak ve düz çatılı bir ev. Birini kaldırıp suya at, jüri atlayışı puanlasın. Ya da suya bir şekil çiz, bir daire, bir yıldız, bir kalp, yüzücüler de senkronize yüzme için yerlerini alsın.
Ada, Gül Adası üzerine bir film izledikten sonra doğdu: İtalyan bir mühendisin Adriyatik’te inşa ettiği ve 1968’de bağımsız bir ülke ilan ettiği platform.
- 05
2026 Dünya Kupası anısına
Bun & Bolt’un başladığı yer.
2026 Dünya Kupası’ndan eğlenceli bir veri hikâyesi: piyasa değerleri arasında dört bin kat fark olan üç oyuncu, aynı terazide. Her rakamın kaynağı belirtildi ve veriler Temmuz 2026’daki haliyle kalıyor.
Bun için ilk Dünya Kupası’ydı ve en sevdiği takım Yeşil Burun Adaları’ydı: finale kalan iki takımın hiçbiri onları doksan dakikada yenemedi. Bun bu sayfayı finalin olduğu hafta sonu bir günde yaptı: yaşadığımız bir şeyi küçük bir ürüne dönüştürmeye yönelik ilk denememiz ve Bun & Bolt’un ilk sayfası.